Harper Lee – Go Set A Watchman: een mislukt debuut dat alsnog is uitgegeven.

Een deel van lezend Amerika is verontwaardigd. De lezers zien het als verraad dat Harper Lee de held Atticus uit haar klassieker “To kill a Mockingbird” in haar nieuwe boek “Go set a Watchman” als racist neerzet. “To kill a Mockingbird” kwam in 1960 uit en was tot voor kort haar enige gepubliceerde werk. Het werd een van de meest geliefde boeken binnen de Amerikaanse literatuur. Bij de nu verschenen opvolger gaat het om het boek dat Harper Lee destijds al wilde publiceren maar dat door de uitgeverij geweigerd was. Haar werd aangeraden om de jeugdherinneringen uit dat boek om te werken tot een nieuw boek. Dat deed ze en het resultaat was “To kill a Mockingbird”. Het manuscript van het eerdere boek bleef al die tijd in de la liggen en is dus nu, onveranderd, onder de naam “Go set a Watchman” verschenen. George R.R. Martin (juist, die van de “Song of Ice and Fire” serie) tweette dat Harper Lee er 55 jaar over heeft gedaan om een vervolg te schrijven, dus dat mensen nu niet meer moeten zeuren dat hij zijn tijd neemt met het schrijven van vervolgen.

Ik heb “To kill a Mockingbird” nooit gelezen en stond helemaal onbevangen tegenover het “nieuwe” werk. In “Go set a Watchman” gaat de volwassen Jean Louise, die nu in New York woont, terug naar Alabama en komt er achter dat haar vader Atticus en een aantal anderen waarmee ze opgroeide, eigenlijk erg conservatief en racistisch zijn. Jean Louise wordt heen en weer geworpen tussen haar liefde voor de streek en het ongemakkelijke gevoel dat ze heeft bij de racistische uitlatingen van mensen waar ze haar jeugd mee heeft doorgebracht. Wanneer iemand haar naar haar ervaringen in New York vraagt vertelt ze dat ras in New York geen punt is. Je zit in de bus naast mensen met een andere huidskleur maar je denkt er verder niet bij na. Dat blijkt in het zuiden dus wel anders te zijn. In het boek wordt gesuggereerd dat dit racisme een gevolg is van de opkomst van zwarte emancipatiegroeperingen en de strijd voor burgerrechten van de zwarte bevolking maar het is er natuurlijk altijd al geweest. Zolang de zwarte bevolking de “blanke superioriteit” voor lief nam en zich in haar rol schikte was er echter niets aan de hand. De rollen waren duidelijk. Wat dat betreft geeft “Go set a Watchman” een ongemakkelijk maar vrij eerlijk tijdsbeeld.

In “To kill a Mockingbird” was Atticus, de vader van Jean Louise, een held die als verdediger in een rechtzaak een zwarte man verdedigde in een verkrachtingszaak. Naar wat ik begrijp geeft dat boek een vrij naïef beeld van het zuiden van de VS, mede gezien het feit dat het verhaal wordt verteld vanuit het kinderlijk perspectief van de zesjarige dochter Jean Louise.
In “Go set a Watchman” zie je een Atticus die bang is voor het effect van de zwarte burgerrechtenbeweging op zijn gemeenschap en manier van leven. Ook de anderen in de blanke gemeenschap voelen zich bedreigd. Een echt spanningsveld ontstaat er echter niet in het boek. Jean Louise gaat de confrontatie niet aan en schikt zich in het eind zelfs grotendeels in het beeld dat haar vader haar schetst. Daarnaast is het boek stylistisch gezien niet echt geweldig en de uitwerking van de karakters blijft vrij vlak. Het is eigenlijk een vrij middelmatig boek met hier en daar een positieve uitschieter zoals in de vrij humoristische beschrijvingen van de wat vreemde personages in het stadje.Het is net of de schrijfster niet goed wist hoe ze het verhaal moest vertellen en hoe ver ze kon gaan. Al met al was het beter geweest wanneer Nelle Harper Lee het manuscript had aangepast en in een herschreven versie had uitgebracht, net zoals ze delen uit dit boek heeft gebruikt om “To kill a Mockingbird” te schrijven. Het goede mens is echter 89 en had daar waarschijnlijk geen zin in. Dit boek lijkt me vooral een stunt van de uitgeverij om op een gemakkelijke manier geld te verdienen. Toch is het interessant om te zien wat Harper Lee in eerste instantie wilde uitgeven en geeft het waarschijnlijk een eerlijker beeld van de rassenspanningen in de jaren 50 van de 20e eeuw in het zuiden van Amerika. “To kill a Mockingbird” mag dan de klassieker zijn, dit boek zal dat zeker niet worden, al is het alleen al vanwege de moeite die Amerikanen blijken te hebben met de veranderde hoofdpersoon Atticus maar vooral vanwege de middelmatigheid van het geschrevene.

harper lee books

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s